Shkencëtarët gjejnë një mënyrë për të parashikuar demencën

Duke përdorur një bazë të dhënash masive dhe inteligjencë artificiale, shkencëtarët e Shangait kanë zbuluar biomarkues në plazmë që mund të... parashikojnë demencën 15 vjet para se të fillojnë simptomat.

Shkencëtarët thanë se rezultatet e hulumtimit të tyre mund të luajnë një rol të madh në ndërhyrjen e hershme për të rriturit e shëndetshëm që janë në rrezik të lartë për të zhvilluar çrregullimin.

Një punim mbi hulumtimin e kryer nga ekipet e Institutit të Shkencës dhe Teknologjisë për Inteligjencën e Frymëzuar nga Truri të Universitetit Fudan dhe Spitalit Huashan të universitetit u botua në Nature Aging më 13 shkurt.

Një editorial i botuar në Nature në të njëjtën ditë tha se puna e studiuesve ishte "një hap drejt [zhvillimit të] një mjeti që shkencëtarët e kanë kërkuar për dekada: analizat e gjakut që mund të zbulojë sëmundjen e Alzheimerit dhe format e tjera të demencës në një fazë shumë të hershme, parasimptomatike".

Shpesh është e vështirë të diagnostikosh çrregullimet e trurit, thanë mjekët. Punksionet lumbare janë invazive dhe ekzaminimet e imazheve të trurit janë të kushtueshme. Në të kundërt, analizat e gjakut janë të përshtatshme, jo-invazive dhe me kosto efektive, tha Cheng Wei, bashkautor i punimit dhe studiues në institut.

Shkencëtarët e Universitetit Fudan thanë se shpresojnë që analizat e gjakut për të parashikuar gjasat e demencës mund të aplikohen në mjediset klinike brenda gjashtë muajve. Zbulimi i hershëm i çrregullimit hap një derë për ndërhyrje të hershme, duke ofruar potencialin për të ngadalësuar ose edhe ndaluar përparimin e tij.

Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë, demenca prek mbi 55 milionë njerëz në mbarë botën dhe kjo shifër pritet të vazhdojë të rritet. Demenca përparon ngadalë, nga një fazë asimptomatike në një sindromë klinike të shprehur plotësisht, gjatë një dekade ose më shumë.

"Në kohën kur pacientët fillojnë të shfaqin probleme njohëse-sjellëse, çrregullimi mund të ketë përparuar tashmë në fazat e mesme ose të vona, dhe koha më e mirë e ndërhyrjes do të jetë humbur", tha Feng Jianfeng, një biolog kompjuterik në institutin e Universitetit Fudan dhe një tjetër bashkautor i punimit.

Studiuesit përdorën ndihmën e grupit masiv të Biobank të Mbretërisë së Bashkuar, i cili regjistroi më shumë se 52,600 të rritur të shëndetshëm dhe pati një periudhë mesatare ndjekjeje prej 14 vitesh. Midis tyre, 1,417 persona u diagnostikuan me demencë të shkaktuar nga të gjitha shkaqet, 691 me sëmundjen e Alzheimerit dhe 285 me demencë vaskulare.

Për secilin pjesëmarrës, u testuan 1,463 proteina në plazmë të shoqëruara me metabolizmin kardio, inflamacionin, neurologjinë dhe onkologjinë, dhe studiuesit përdorën analizën e shoqërimit të mbijetesës dhe algoritmet e të mësuarit automatik për të kryer analizën e modelimit.

Ata zbuluan lidhje të rëndësishme të tre proteinave - GFAP, NEFL dhe GDF15 - me rrezikun e këtyre tre llojeve të demencës. Ata zbuluan gjithashtu se proteina LTBP2 luan një rol në fillimin e çrregullimit.

Këta biomarkues, si dhe faktorët konvencionalë të rrezikut të moshës, gjinisë, nivelit të arsimit dhe gjenetikës, u përdorën për të lehtësuar saktësinë e lartë të modelit parashikues, duke tejkaluar 90 përqind.

"Studimi ynë ofron një shembull të shkëlqyer se si inteligjenca artificiale mund të lehtësojë një paradigmë kërkimore që nxit bashkëpunimin ndërdisiplinor", tha Feng. "Duke përdorur të mësuarit automatik, ne nxorëm dhe optimizuam kombinimet duke përdorur një grup të dhënash në shkallë të gjerë dhe krijuam një model parashikimi të demencës bazuar në proteina me saktësi të lartë."

Ekipi tani do të përqendrohet në kryerjen e mbledhjes së të dhënave dhe validimit të kryqëzuar midis popullatave në rrezik të demencës në Kinë. Ai do ta përshtasë modelin e parashikimit të rrezikut të demencës që t'i përshtatet karakteristikave të popullsisë kineze duke mbledhur të dhëna përkatëse.